Rjnews 27 मराठी – रमेश बनसोडे
मांडवगण फराटा, ता. शिरूर : वैद्यकीय क्षेत्राचा विचार केला की अनेकदा अत्याधुनिक सुविधा, रुग्णसंख्या आणि रुग्णालयांतील स्पर्धेची चर्चा होते. मात्र, शिरूर तालुक्यातील मांडवगण फराटा येथे घडलेल्या एका हृदयस्पर्शी घटनेने हे सिद्ध करून दाखवले की, डॉक्टरांसाठी खरी स्पर्धा एकमेकांशी नसते, तर ती मृत्यूशी असते. रुग्णाचा जीव वाचविणे हेच सर्वोच्च कर्तव्य मानत आनंद हॉस्पिटल आणि वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल या दोन्ही रुग्णालयांनी दाखवलेला समन्वय, सेवाभाव, प्रसंगावधान आणि वेळेशी केलेली जीवघेणी शर्यत आज संपूर्ण परिसरासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
ही केवळ एका रुग्णाच्या उपचाराची कथा नाही; तर डॉक्टरांच्या हातातील कौशल्य, परिचारिकांच्या समर्पणाची भावना, वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांच्या अथक मेहनतीची आणि एका कुटुंबाच्या पुन्हा उजळलेल्या आशेची ही जिवंत कहाणी आहे. एका क्षणात मृत्यूच्या उंबरठ्यावर पोहोचलेल्या व्यक्तीला पुन्हा जीवनदान मिळवून देण्यासाठी दोन रुग्णालयांनी हातात हात घालून केलेली धडपड आजही अनेकांच्या डोळ्यांत पाणी आणणारी ठरत आहे.
रमेश जयसिंग मोरे हे उपचारासाठी मांडवगण फराटा येथील आनंद हॉस्पिटलमध्ये आले असताना अचानक त्यांची प्रकृती अत्यंत गंभीर झाली. काही क्षणांतच ते बेशुद्ध पडले. त्या क्षणी उपस्थित नातेवाईकांच्या चेहऱ्यावर भीती आणि असहाय्यतेचे भाव स्पष्ट दिसत होते. मात्र, डॉक्टरांनी परिस्थितीसमोर हार न मानता मृत्यूशीच झुंज देण्याचा निर्धार केला.
परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखत डॉ. अतुल सुराणा यांनी क्षणाचाही विलंब न करता तातडीने सीपीआर (CPR) सुरू केले. प्रत्येक छातीवर दिला जाणारा दाब म्हणजे एका संपत चाललेल्या श्वासाला पुन्हा जीवन देण्याचा प्रयत्न होता. डॉक्टरांच्या प्रसंगावधानामुळे रुग्णाची प्रकृती काही प्रमाणात स्थिर करण्यात यश आले
या संपूर्ण घटनेचे दृश्य आनंद हॉस्पिटलच्या सीसीटीव्ही फुटेजमध्ये कैद झाले आहे. त्या फुटेजमध्ये डॉक्टर, परिचारिका आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांनी जीव वाचविण्यासाठी केलेली धावपळ, एकही क्षण वाया जाऊ न देता केलेले प्रयत्न आणि प्रत्येक सेकंदाशी सुरू असलेली शर्यत स्पष्ट दिसून येते. हे फुटेज केवळ एक व्हिडिओ नसून वैद्यकीय सेवाभावाचे जिवंत उदाहरण ठरत आहे.
रुग्णाला अधिक प्रगत उपचारांची आवश्यकता असल्याचे लक्षात येताच त्याला तातडीने वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलमध्ये हलविण्याचा निर्णय घेण्यात आला. यावेळी संतोष इनामदार यांनी दूरध्वनीद्वारे रुग्णाच्या गंभीर अवस्थेची माहिती आधीच दिल्याने डॉ. मनोज अंकुश भोसले आणि डॉ. सुनील पवार यांनी रुग्ण येण्यापूर्वीच संपूर्ण आपत्कालीन उपचार यंत्रणा सज्ज करून ठेवली.
रुग्ण रुग्णालयात दाखल झाला तेव्हा परिस्थिती अत्यंत गंभीर होती. रक्तदाब नव्हता, नैसर्गिक श्वास थांबला होता आणि ईसीजीवर फ्लॅट लाईन दिसत होती. अशा अवस्थेत अनेकदा आशेचे सर्व किरण मावळतात. मात्र, डॉक्टरांनी हार मानली नाही.
तातडीने पुन्हा सीपीआर सुरू करण्यात आला. अॅम्बू बॅगच्या साहाय्याने कृत्रिम श्वसन, आवश्यक जीवनरक्षक इंजेक्शन्स, औषधोपचार आणि इतर आपत्कालीन उपचार सुरू ठेवण्यात आले. जवळपास ४५ मिनिटे डॉक्टर, परिचारिका आणि संपूर्ण वैद्यकीय पथक मृत्यूशी झुंज देत होते. प्रत्येक क्षण तणावपूर्ण होता. प्रत्येक प्रयत्नामागे एकच ध्यास होता—”हा जीव वाचलाच पाहिजे.”
अखेर त्या अथक प्रयत्नांना यश आले. जवळपास पाऊण तासानंतर रुग्णाच्या हृदयाचे ठोके पुन्हा सुरू झाले. त्या क्षणी उपचार कक्षात उपस्थित प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर समाधान आणि आनंदाचे भाव उमटले. त्यानंतर रक्तदाब स्थिर करण्यासाठी आवश्यक औषधोपचार करून रुग्णाला व्हेंटिलेटरवर ठेवण्यात आले.
या संपूर्ण उपचार प्रक्रियेचे वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलमधील सीसीटीव्ही फुटेज देखील उपलब्ध असून त्यामध्ये डॉक्टर, परिचारिका आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांनी जवळपास ४५ मिनिटे अखंडपणे केलेले प्रयत्न स्पष्ट दिसून येतात. आनंद हॉस्पिटल आणि वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल या दोन्ही रुग्णालयांतील सीसीटीव्ही फुटेज वैद्यकीय सेवेमधील तत्परता, समन्वय, मानवता आणि कर्तव्यनिष्ठेचा जिवंत दस्तऐवज ठरत आहेत.
सुमारे दोन तासांच्या अथक उपचारांनंतर रुग्णाची प्रकृती स्थिर झाल्याने पुढील विशेष उपचारांसाठी त्याला बारामती येथे हलविण्यात आले. तेथे हृदयाला झालेल्या इजेवर उपचार करण्यात आले. आज सकाळी मिळालेल्या माहितीनुसार रुग्णाचा कृत्रिम श्वास काढण्यात आला असून तो आता स्वतः नैसर्गिक श्वास घेत आहे. ही माहिती मिळताच कुटुंबीयांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू तरळले. काही तासांपूर्वी आपल्या माणसाला गमावण्याची भीती मनात असलेल्या कुटुंबासाठी ही बातमी म्हणजे नवजीवनाची पहाट ठरली.
या संपूर्ण उपचार प्रक्रियेत डॉ. अतुल सुराणा, डॉ. मनोज अंकुश भोसले, डॉ. सुनील पवार, डॉ. फडके तसेच दोन्ही रुग्णालयांतील डॉक्टर, परिचारिका आणि सर्व वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांनी दाखवलेली तत्परता, समर्पण आणि सेवाभाव यांचे सर्व स्तरांतून कौतुक होत आहे.
यावेळी डॉ. मनोज अंकुश भोसले आणि डॉ. सुनील पवार यांनी सांगितले, “गेल्या जवळपास दहा वर्षांपासून आम्ही आपत्कालीन रुग्णसेवा देत आहोत. मृत्यूच्या दारात आलेल्या अनेक रुग्णांना वाचविण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले असून त्यामध्ये अनेकदा यशही मिळाले आहे. आमच्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे रुग्णाचा जीव वाचणे. कोणत्या रुग्णालयातून रुग्ण आला यापेक्षा तो सुरक्षितपणे आपल्या कुटुंबात परतला, हेच आमच्यासाठी सर्वात मोठे समाधान आहे.”
या संपूर्ण घटनेबाबत मांडवगण फराटा येथील आनंद हॉस्पिटल आणि वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल या दोन्ही रुग्णालयांनी आरजे न्यूज 27 मराठीशी संवाद साधत संपूर्ण घटनाक्रमाचा सविस्तर वृत्तांत मांडला. उपचाराच्या प्रत्येक टप्प्यावरील माहिती, डॉक्टरांनी वेळेशी केलेली शर्यत, सीपीआरचे महत्त्व, रुग्णाची गंभीर अवस्था आणि दोन रुग्णालयांतील प्रभावी समन्वय याविषयी त्यांनी सविस्तर माहिती दिली. तसेच वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलचे डॉ. मनोज अंकुश भोसले आणि डॉ. सुनील पवार यांनीही माध्यमांशी बोलताना या घटनेचा संपूर्ण वृत्तांत सांगत, योग्य वेळी सुरू केलेले उपचार आणि टीमवर्कमुळेच रुग्णाला नवजीवन देता आले, असे स्पष्ट केले.
ग्रामीण भागातील वैद्यकीय सेवांबाबत अनेकदा प्रश्न उपस्थित केले जातात. मात्र, मांडवगण फराटा येथे घडलेली ही घटना त्या सर्व प्रश्नांना ठाम उत्तर देणारी ठरली आहे. योग्य वेळी दिलेले सीपीआर, डॉक्टरांचे प्रसंगावधान, अत्याधुनिक उपचार, दोन रुग्णालयांतील प्रभावी समन्वय, परिचारिकांचे योगदान आणि संपूर्ण वैद्यकीय पथकाची अथक मेहनत यांच्या बळावर एका कुटुंबाचा आधार पुन्हा उभा राहिला.
आज या घटनेमुळे एक गोष्ट पुन्हा अधोरेखित झाली आहे—रुग्णालयांमध्ये स्पर्धा असू शकते; परंतु जीव वाचविण्याच्या क्षणी सर्व सीमा, सर्व स्पर्धा आणि सर्व भेद विरघळून जातात. त्या वेळी डॉक्टरांच्या मनात फक्त एकच ध्यास असतो—”एक जीव वाचला पाहिजे.” मांडवगण फराटा येथील आनंद हॉस्पिटल आणि वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल यांनी हा ध्यास केवळ शब्दांत नाही, तर आपल्या कृतीतून सिद्ध करून दाखवला आहे. ही घटना वैद्यकीय सेवाभाव, मानवता आणि समन्वयाचा आदर्श म्हणून दीर्घकाळ स्मरणात राहील.
