शिरूर प्रतिनिधी : बालाजी कांबळे
पुणे जिल्ह्यातील शिरूर तालुक्यात पर्यावरण संवर्धन आणि शेतकरी सक्षमीकरणाचा अनोखा संगम पाहायला मिळत असून Welspun Foundation for Health & Knowledge आणि Grow Billion Trees संस्थेच्या संयुक्त पुढाकारातून शेतकऱ्यांसाठी मोठ्या प्रमाणावर वृक्षारोपण मोहीम राबविण्यात येत आहे. “वृक्षारोपण = विकास + संवर्धन” या संकल्पनेतून सुरू झालेल्या या उपक्रमामुळे शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नवाढीसह पर्यावरण संरक्षणालाही मोठी चालना मिळत आहे.
दिनांक ४ जून रोजी पुणे जिल्ह्यातील विविध गावांमधील शेतकऱ्यांच्या शेतात व बांधावर संस्थेच्या माध्यमातून विविध प्रकारच्या फळझाडांची लागवड करण्यात आली. यामध्ये आंबा, पेरू, सीताफळ, लिंबू, संत्रा, डाळिंब, शेवगा तसेच दीर्घकालीन आर्थिक लाभ देणारी सागवानाची रोपे शेतकऱ्यांना उपलब्ध करून देण्यात आली. केवळ रोपे वाटप न करता त्यांचे संगोपन, जतन आणि व्यवस्थापन याबाबत शेतकऱ्यांना विशेष प्रशिक्षणही देण्यात येत आहे.
वाढते तापमान, बदलते हवामान आणि घटणारे हरित क्षेत्र यामुळे निर्माण होणाऱ्या पर्यावरणीय संकटावर मात करण्यासाठी वृक्षलागवड हा प्रभावी उपाय असल्याचे मानले जाते. त्याचबरोबर फळझाडांमधून मिळणारे अतिरिक्त उत्पन्न शेतकऱ्यांच्या आर्थिक प्रगतीलाही हातभार लावणार आहे. त्यामुळे या योजनेला पुणे जिल्ह्यातील छोट्या-मोठ्या शेतकऱ्यांकडून उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळत आहे.
या योजनेअंतर्गत सहभागी होणाऱ्या शेतकऱ्यांनी स्वतःच्या जमिनीवर किमान २०० झाडांची लागवड करणे अपेक्षित असून शेताच्या बांधावर सागवानाची रोपे लावण्यावर विशेष भर दिला जात आहे. भविष्यात मोठ्या प्रमाणावर हरित पट्टा निर्माण करून पर्यावरणाचा समतोल राखणे आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी देणे हा संस्थेचा प्रमुख उद्देश आहे.
प्राचीन भारतीय संस्कृतीमध्ये “एक झाड हे शंभर पुत्रांच्या बरोबरीचे असते” असे म्हटले जाते. त्याच विचाराला आधुनिक विकासाची जोड देत ही संस्था काम करत आहे. भारतरत्न डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर यांचे “सर्व सजीवांना न्यायाने वागवणे हे आपले कर्तव्य आहे” आणि महात्मा ज्योतिराव फुले यांचे “स्वतःच्या पायावर उभा राहू शकणारा शेतकरी सक्षम असतो” हे विचार या उपक्रमामागील प्रेरणास्थान असल्याचे संस्थेच्या प्रतिनिधींनी सांगितले.
“आज एक झाड लावा, उद्या सुख आणि समृद्धी मिळवा”, “पर्यावरण वाचवा, भविष्य सुरक्षित करा” आणि “सागवान लागवड ही दीर्घकालीन संपत्ती आहे” असा संदेश देत राबविण्यात येणारी ही मोहीम भविष्यात शेतकरी आणि पर्यावरण या दोघांसाठीही लाभदायी ठरणार असल्याचा विश्वास व्यक्त केला जात आहे.
हरित विकास, शाश्वत शेती आणि पर्यावरण संवर्धन यांचा समतोल साधणारा हा उपक्रम शिरूर तालुक्यासह संपूर्ण पुणे जिल्ह्यासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
