जगभरात पिण्याच्या पाण्याच्या किंमतीत मोठी तफावत; काही देशांत एका लिटरला 150 रुपये, भारतात मात्र 10 ते 20 रुपयांत उपलब्ध
प्रतिनिधी – Rjnews27 मराठी
पाणी हे मानवी जीवनासाठी अत्यावश्यक असलेले मूलभूत नैसर्गिक साधन आहे. पृथ्वीवर मोठ्या प्रमाणात पाणी उपलब्ध असले तरी सुरक्षित व पिण्यायोग्य पाण्याची उपलब्धता आणि त्याची किंमत देशानुसार मोठ्या प्रमाणात बदलताना दिसते. जगातील विकसित देशांमध्ये जीवनमान खर्च जास्त असल्यामुळे पिण्याच्या बाटलीबंद पाण्याची किंमतही अधिक असल्याचे चित्र दिसून येते. तर विकसनशील देशांमध्ये पाणी तुलनेने स्वस्त दरात उपलब्ध असल्याचे आढळते.
आंतरराष्ट्रीय बाजारातील अंदाजानुसार युरोपमधील काही देशांमध्ये पिण्याच्या पाण्याच्या किंमती सर्वाधिक आहेत. विशेषतः Switzerland या देशात एका लिटर बाटलीबंद पाण्यासाठी सुमारे 140 ते 150 रुपये मोजावे लागतात. त्याचप्रमाणे Norway मध्ये एका लिटर पाण्याची किंमत 120 ते 130 रुपयांच्या दरम्यान असल्याचे सांगितले जाते. जीवनमान खर्च, वाहतूक, कर आणि उत्पादन खर्च जास्त असल्यामुळे या देशांमध्ये पाण्याच्या किंमती तुलनेने अधिक असल्याचे तज्ञांचे मत आहे.
त्याचबरोबर जगातील मोठ्या अर्थव्यवस्थांपैकी असलेल्या United States मध्ये एका लिटर बाटलीबंद पाण्यासाठी साधारण 90 ते 100 रुपये खर्च करावे लागतात. तसेच United Kingdom आणि Japan या देशांमध्येही पाण्याची किंमत 80 ते 100 रुपयांच्या आसपास असल्याचे दिसून येते. या देशांमध्ये ब्रँडेड पाण्याच्या बाटल्यांना मोठी मागणी असल्यामुळे बाजारभाव तुलनेने जास्त असतो.
आशियातील काही देशांमध्ये मात्र पिण्याच्या पाण्याची किंमत तुलनेने कमी असल्याचे आढळते. उदाहरणार्थ China मध्ये एका लिटर पाण्याची किंमत साधारण 20 ते 30 रुपयांच्या दरम्यान असल्याचे सांगितले जाते. स्थानिक उत्पादन, मोठी बाजारपेठ आणि स्पर्धेमुळे किंमती कमी राहतात.
दरम्यान India मध्ये पिण्याच्या पाण्याची किंमत जगातील अनेक देशांच्या तुलनेत खूपच स्वस्त असल्याचे दिसून येते. भारतात सामान्य ब्रँडच्या एका लिटर बाटलीबंद पाण्याची किंमत साधारण 10 ते 20 रुपयांच्या दरम्यान असते. काही ठिकाणी मोठ्या प्रमाणावर उत्पादन करणाऱ्या कंपन्या, स्थानिक बाजारपेठेतील स्पर्धा आणि कमी उत्पादन खर्च यामुळे पाणी सामान्य नागरिकांना परवडणाऱ्या दरात उपलब्ध होते.
तज्ज्ञांच्या मते, पाण्याच्या किंमतीवर त्या देशातील आर्थिक स्थिती, उत्पादन खर्च, वाहतूक व्यवस्था, कर प्रणाली आणि बाजारातील मागणी यांचा मोठा प्रभाव पडतो. काही देशांमध्ये पाण्याची बाटली ही महागडी वस्तू मानली जाते, तर भारतासारख्या देशांमध्ये ती सहज उपलब्ध असलेली गरजेची वस्तू आहे.
जागतिक स्तरावर सुरक्षित पिण्याच्या पाण्याची उपलब्धता ही मोठी समस्या मानली जाते. भविष्यात लोकसंख्या वाढ, हवामान बदल आणि पाण्याचे वाढते प्रदूषण यामुळे पाण्याच्या उपलब्धतेवर परिणाम होण्याची शक्यता तज्ज्ञांकडून व्यक्त केली जात आहे. त्यामुळे पाण्याचा योग्य वापर आणि संवर्धन करणे ही काळाची गरज असल्याचेही मत व्यक्त केले जात आहे.
यामुळे जगातील अनेक देशांमध्ये पिण्याच्या पाण्याच्या किंमतीत मोठी तफावत दिसत असली तरी भारतात आजही पाणी तुलनेने स्वस्त उपलब्ध असल्याचे चित्र स्पष्ट होत आहे.
