सीएनजीच्या दरवाढीने ग्रामीण भागातील छोट्या व्यावसायिकांचे गणित कोलमडले

सीएनजीच्या दरवाढीने ग्रामीण भागातील छोट्या व्यावसायिकांचे गणित कोलमडले

 

कॅरी वाहनांच्या हप्त्यांसह रोजच्या इंधनखर्चाचा भार वाढला; ‘सामान्य माणसाने जगायचे तरी कसे?’ असा सवाल

 

Rjnews 27 मराठी – रमेश बनसोडे 

 

ग्रामीण भागातील सर्वसामान्य तरुणांनी रोजगाराच्या शोधात नोकरीची वाट पाहण्यापेक्षा स्वतःचा छोटा-मोठा व्यवसाय उभा करण्याचा प्रयत्न केला. कोणीतरी भाजीपाला वाहतुकीसाठी, तर कोणी किरकोळ मालाची ने-आण करण्यासाठी, तर काहींनी स्थानिक बाजारपेठेत माल पोहोचविण्यासाठी कॅरीसारखी मालवाहतूक वाहने हप्त्यांवर घेतली. मात्र, आता वाढत्या सीएनजीच्या दरामुळे या वाहनधारकांचे संपूर्ण आर्थिक गणितच कोलमडण्याची वेळ आली आहे.

पुणे जिल्ह्यात सीएनजी पुरवठा करणाऱ्या Torrent Gas कंपनीने सीएनजीच्या दरात प्रति किलो दोन रुपयांची वाढ केली आहे. ७ ऑक्टोबरच्या मध्यरात्रीपासून सुधारित दर लागू झाले असून, सीएनजीचा दर आता ९८.५० रुपयांवरून थेट १००.५० रुपये प्रति किलो झाला आहे. म्हणजेच सीएनजीने आता शंभरी ओलांडली आहे.

 

 

पेट्रोल डीलर्स असोसिएशन, पुणेचे अध्यक्ष ध्रुव रुपारेल यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ७ ऑक्टोबर रोजी मध्यरात्री १२.०१ वाजल्यापासून हे नवीन दर लागू झाले आहेत.

 

दोन रुपयांची वाढ, मात्र परिणाम मोठा

 

सीएनजीच्या दरात झालेली प्रति किलो दोन रुपयांची वाढ कागदावर छोटी वाटत असली तरी रोज वाहन चालवून उदरनिर्वाह करणाऱ्या कुटुंबांसाठी तिचा परिणाम मोठा आहे. दिवसाला अनेक किलो सीएनजी वापरणाऱ्या मालवाहतूक वाहनधारकांना महिन्याला अतिरिक्त खर्च सहन करावा लागणार आहे.

 

विशेषतः ग्रामीण भागातील कॅरी वाहनधारक, ऑटोरिक्षा चालक, टॅक्सीचालक, भाजीपाला आणि शेतीमाल वाहतूक करणारे छोटे व्यावसायिक यांच्यासाठी इंधनाचा खर्च हा व्यवसायातील सर्वात मोठ्या खर्चांपैकी एक आहे. त्यात वाहनाचा मासिक हप्ता, विमा, देखभाल, टायर, दुरुस्ती, घरखर्च आणि इतर खर्च सांभाळताना वाढलेला सीएनजी दर त्यांच्या उत्पन्नावर थेट परिणाम करणारा ठरत आहे.

 

रोजगार नसल्याने व्यवसाय सुरू केला; आता इंधनच महाग

 

ग्रामीण भागातील अनेक तरुणांनी रोजगाराच्या संधी उपलब्ध नसल्याने कर्ज काढून किंवा हप्त्यांवर मालवाहतूक वाहने घेतली. ‘स्वतःचा व्यवसाय करू, चार पैसे कमवू आणि कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करू,’ या आशेने त्यांनी वाहने रस्त्यावर उतरवली.

 

भाजीपाला बाजारपेठेत नेणे, शेतमालाची वाहतूक करणे, किराणा व इतर माल दुकानदारांपर्यंत पोहोचवणे, घरगुती स्थलांतरासाठी साहित्य वाहून नेणे अशा विविध कामांतून या वाहनधारकांना उत्पन्न मिळते. मात्र, इंधनाच्या वाढत्या दरामुळे मिळणाऱ्या उत्पन्नातील मोठा हिस्सा आता केवळ वाहन चालविण्याच्या खर्चातच जात असल्याची स्थिती निर्माण झाली आहे.

 

‘गाडी हप्त्यावर घेतली, व्यवसाय सुरू केला; पण आता कमाईपेक्षा खर्चच जास्त होतोय,’ अशी भावना अनेक छोट्या वाहनधारकांमध्ये व्यक्त होत आहे.

 

ग्राहकांकडूनही दर वाढवणे कठीण

 

सीएनजी महागल्याने वाहनधारकांसमोर आणखी एक मोठी अडचण उभी राहिली आहे. वाढलेला इंधनखर्च ग्राहकांकडून वसूल करण्यासाठी वाहतूक दर वाढवणे आवश्यक असले तरी ग्रामीण भागातील ग्राहक आधीच महागाईने त्रस्त आहेत.

 

वाहतूक दर वाढवला तर ग्राहक दुसरा स्वस्त पर्याय शोधतात आणि दर न वाढवल्यास वाहनधारकांच्या नफ्यावर परिणाम होतो. त्यामुळे ‘दर वाढवायचा तर ग्राहक नाराज, दर वाढवायचा नाही तर स्वतःचा तोटा’, अशा दुहेरी कोंडीत छोटे व्यावसायिक सापडले आहेत.

 

बचतीला कात्री; उधारीचे व्यवहारही अडचणीत

 

महागाईच्या वाढत्या चटक्यामुळे ग्रामीण भागातील कुटुंबांच्या बचतीवरही परिणाम झाला आहे. घरखर्च, मुलांचे शिक्षण, आरोग्य, वाहनाचा हप्ता, वीजबिल, शेतीशी संबंधित खर्च आणि इंधन यासाठी पैसा खर्च होत असल्याने हातात शिल्लक राहणारी रक्कम कमी होत आहे.

 

पूर्वी अडचणीच्या काळात एकमेकांना उसने पैसे देऊन ग्रामीण भागात व्यवहार चालत असत. मात्र, आता प्रत्येक कुटुंबाचे स्वतःचे आर्थिक गणित बिघडल्याने ‘आपणच कसाबसा संसार चालवतोय, दुसऱ्याला पैसे कुठून द्यायचे?’ अशी परिस्थिती निर्माण होत आहे.

 

सीएनजीच्या गुणवत्तेबाबतही वाहनधारकांच्या तक्रारी

 

दरवाढीबरोबरच काही वाहनधारकांकडून सीएनजीच्या गुणवत्तेबाबतही तक्रारी व्यक्त होत आहेत. गॅसमध्ये बायोगॅसचे मिश्रण झाल्यानंतर वाहनांच्या इंजिनवर ताण येतो, मायलेजमध्ये पूर्वीसारखी कामगिरी होत नाही आणि अपेक्षित अवरेज मिळत नसल्याचे काही वाहनधारकांचे म्हणणे आहे.

 

मात्र, अशा तक्रारींची तांत्रिकदृष्ट्या स्वतंत्र तपासणी होणे आवश्यक आहे. त्यामुळे गॅसच्या मिश्रणामुळेच वाहनांच्या मायलेजमध्ये घट होते, असा निष्कर्ष अधिकृत तपासणीशिवाय काढता येणार नाही. तरीही वाहनधारकांच्या या तक्रारींकडे संबंधित कंपन्या आणि प्रशासनाने गांभीर्याने पाहण्याची मागणी होत आहे.

 

सणासुदीच्या काळात महागाईचा आणखी एक धक्का

 

सणासुदीचा काळ सुरू असतानाच सीएनजीने शंभरी पार केल्याने सर्वसामान्य नागरिकांच्या नाराजीत भर पडली आहे. रोजच्या प्रवासासाठी किंवा व्यवसायासाठी वाहनावर अवलंबून असलेल्या कुटुंबांना या दरवाढीचा थेट फटका बसणार आहे.

 

एका बाजूला घरगुती खर्च वाढत आहेत, दुसऱ्या बाजूला व्यवसायातून मिळणारे उत्पन्न स्थिर आहे आणि त्यातच वाहनाचा हप्ता व इंधनाचा खर्च वाढत आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागातील छोट्या व्यावसायिकांसमोर व्यवसाय टिकवायचा कसा आणि कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करायचा कसा, हा गंभीर प्रश्न उभा राहिला आहे.

 

‘सामान्य माणसाने जगायचं कसं?’

 

सीएनजीच्या दरातील दोन रुपयांची वाढ ही केवळ इंधन दरवाढ नसून रोज वाहन चालवून कुटुंबाचा उदरनिर्वाह करणाऱ्या हजारो कुटुंबांच्या आर्थिक गणितावर परिणाम करणारी बाब आहे.

 

रोजच्या कमाईतून इंधनाचा खर्च, त्यानंतर वाहनाचा हप्ता आणि देखभाल खर्च वजा केल्यानंतर घरखर्चासाठी उरणारी रक्कम दिवसेंदिवस कमी होत आहे. त्यामुळे ग्रामीण भागातील वाहनधारक आणि छोट्या व्यावसायिकांमधून आता एकच सवाल ऐकू येत आहे—

 

“रोजगारासाठी स्वतःचा व्यवसाय उभा केला, कर्ज काढून गाडी घेतली; पण प्रत्येक दिवसागणिक खर्च वाढत असेल तर सामान्य माणसाने जगायचे तरी कसे?”

 

सीएनजीच्या दरवाढीचा सर्वाधिक फटका नेमका छोट्या वाहनधारकांना बसत असल्याने शासन आणि संबंधित यंत्रणांनी या प्रश्नाकडे केवळ इंधनाच्या दरवाढीच्या दृष्टीने न पाहता ग्रामीण रोजगार, स्वयंरोजगार आणि छोट्या व्यावसायिकांच्या आर्थिक स्थैर्याचा प्रश्न म्हणून पाहण्याची गरज निर्माण झाली आहे.