महागाईच्या वणव्यात सामान्य माणूस होरपळला; १२ हजारांच्या पगारात चार जणांचा संसार कसा चालवायचा?
किराणा, भाजीपाला, दूध, वीज, घरभाडे आणि शिक्षणाचा वाढता खर्च; ‘जगायचं तरी कसं?’ असा कष्टकरी वर्गाचा आर्त सवाल
Rjnews 27 मराठी | प्रतिनिधी – रमेश बनसोडे
महागाईचा वाढता आलेख आता केवळ आकडेवारीपुरता राहिलेला नाही, तर त्याचा थेट परिणाम सामान्य कुटुंबाच्या स्वयंपाकघरावर आणि रोजच्या जगण्यावर होत आहे. किराणा वस्तूंपासून भाजीपाला, दूध, चहा, घरभाडे, वीजबिल, इंटरनेट आणि शिक्षणापर्यंत प्रत्येक खर्च वाढत चालल्याने ‘महिन्याचा पगार आला की तो कुठे जातो, हेच कळत नाही’, अशी व्यथा कष्टकरी आणि मध्यमवर्गीय कुटुंबांकडून व्यक्त होत आहे.
विशेषतः कंपनीमध्ये कंत्राटी पद्धतीने काम करणाऱ्या कामगाराचा २६ दिवसांचा पगार जर १२ हजार रुपये असेल, तर चार जणांचा संसार या उत्पन्नात कसा चालवायचा, हा गंभीर प्रश्न निर्माण झाला आहे. घरभाडे, वीजबिल, किराणा, भाजीपाला, मुलांचे शिक्षण, प्रवास, औषधे आणि इतर दैनंदिन खर्च भागविल्यानंतर हातात काही शिल्लक राहण्याची शक्यता अत्यंत कमी होत आहे.
साखरेपासून चहापर्यंत महागाईची झळ
महाराष्ट्रातील काही भागांमध्ये साखरेचा किरकोळ दर ६० ते ७५ रुपये किलोपर्यंत पोहोचल्याची नागरिकांची तक्रार आहे. स्वयंपाकघरातील जवळपास प्रत्येक वस्तूच्या किमतीत वाढ झाल्याने महिन्याचा किराणा पूर्वी दोन ते अडीच हजार रुपयांत भागत असे; मात्र आता चार हजार रुपये खर्च करूनही महिन्याचा किराणा पुरत नसल्याचे अनेक कुटुंबांचे म्हणणे आहे.
चहा हा तर सामान्य भारतीयांच्या दैनंदिन जीवनाचा अविभाज्य भाग. घरात पाहुणा आला, मित्र आला किंवा शेजारी भेटायला आला की सर्वप्रथम ‘चहा घेणार का?’ असा आपुलकीचा प्रश्न विचारला जातो. मात्र चहाच्या वाढत्या किमतीमुळे आता ‘पाहुण्याला चहा द्यायचा की फक्त पाणी द्यायचे?’ असा विचार करण्याची वेळ सामान्य कुटुंबांवर आली आहे.
पूर्वी दहा ते बारा रुपयांना मिळणारा छोटा कप चहा आता अनेक ठिकाणी १५ ते २०, तर काही ठिकाणी २५ रुपयांपर्यंत मिळत असल्याने नागरिकांमध्ये नाराजी आहे. दहा रुपयांची फळांच्या स्वादाची बाटली किंवा शीतपेय मिळते, पण छोटासा कप चहा त्यापेक्षा महाग होत असल्याचे चित्र काही ठिकाणी दिसत आहे. त्यामुळे ‘पाहुण्याला चहाऐवजी दहा रुपयांची बाटली द्यायची का?’ असा उपरोधिक सवालही सामान्य नागरिक करत आहेत.
भाजीपाला खरेदी करताना गृहिणींचे बजेट कोलमडले
किराण्याबरोबरच भाजीपाल्याच्या वाढत्या दरांनी गृहिणींचे महिन्याचे बजेट पूर्णपणे विस्कळीत झाले आहे. मेथीची एक जुडी २० रुपयांपर्यंत, पालक २० रुपये, शेपू २० रुपये, कोथिंबीर ३० रुपये, तर कांद्याचे दर ५० ते ६० रुपयांच्या आसपास असल्याचे ग्राहक सांगतात. अनेक ठिकाणी भाजीपाला पाव किलो किंवा त्यापेक्षा कमी प्रमाणात खरेदी करण्याची वेळ ग्राहकांवर आली आहे.
‘आज कोणती भाजी स्वस्त आहे?’ यापेक्षा ‘आज कोणती भाजी न घेता चालेल?’ असा विचार करण्याची वेळ आली असल्याची खंत गृहिणी व्यक्त करीत आहेत.
तीन-चार हजारांचे घरभाडे आणि दोन-अडीच हजारांचे वीजबिल
शहरांमध्ये कामासाठी राहणाऱ्या कंत्राटी कामगारांच्या अडचणी आणखी गंभीर आहेत. एका छोट्याशा खोलीचे भाडे साधारण तीन ते चार हजार रुपये द्यावे लागते. त्यात वीजबिलाचा खर्च स्वतंत्र. स्मार्ट मीटरनंतर काही कुटुंबांचे महिन्याचे वीजबिल दोन ते अडीच हजार रुपयांपर्यंत जात असल्याची नागरिकांची तक्रार आहे.
१२ हजार रुपये पगार असलेल्या कामगाराने चार हजार रुपये घरभाडे आणि अडीच हजार रुपये वीजबिल भरल्यानंतर उरलेल्या पैशांत किराणा, भाजीपाला, दूध, मुलांचा खर्च आणि प्रवास कसा भागवायचा, हा प्रश्न अनुत्तरित आहे.
दूधही आता सामान्यांच्या आवाक्याबाहेर?
लहान मुलांसाठी दूध हा पोषणाचा अत्यावश्यक भाग मानला जातो. मात्र दूध आणि दुग्धजन्य पदार्थांच्या वाढत्या किमतीमुळे गरीब कुटुंबांवर आर्थिक ताण वाढत आहे. काही ठिकाणी म्हशीचे दूध १०० रुपये लिटर किंवा त्यापेक्षा अधिक दराने मिळत असल्याचे ग्राहक सांगतात. त्यामुळे रोजच्या आहारातील दूधाचे प्रमाण कमी करण्याची वेळ काही कुटुंबांवर आली आहे.
दिवसभर कष्ट करून ३०० ते ४२० रुपये रोजंदारी मिळविणाऱ्या कामगाराने त्यातून घरखर्च, मुलांचे शिक्षण, दूध, भाजीपाला, प्रवास आणि इतर गरजा कशा भागवायच्या, हा खरा प्रश्न आहे.
पाण्यालाही आता किंमत; इंटरनेटचाही खर्च वाढतोय
‘पाणी मोफत’ ही संकल्पनाही अनेक ठिकाणी बदलत असल्याचे चित्र आहे. बाटलीबंद पाण्यासाठी २० रुपयांपासून ४० ते ७० रुपयांपर्यंत पैसे मोजावे लागत असल्याची ग्राहकांची भावना आहे.
दुसरीकडे इंटरनेटही आजच्या जीवनातील गरज बनले आहे. मोबाईल रिचार्ज, इंटरनेट डेटा आणि नेटवर्कच्या समस्यांमुळे ग्रामीण भागातील नागरिक त्रस्त आहेत. काही ठिकाणी कमी डेटासाठीही तुलनेने मोठा खर्च होत असल्याची तक्रार नागरिक करतात. पैसे भरूनही नेटवर्क आणि इंटरनेट सेवा समाधानकारक मिळत नसल्याची नाराजी ग्राहक व्यक्त करीत आहेत.
शिक्षणाच्या माध्यमातून पुढे जाणाऱ्यांच्या वाटेतही अडथळे
गरीब कुटुंबातील मुलांनी शिक्षण घेऊन परिस्थिती बदलावी, अशी प्रत्येक पालकाची इच्छा असते. मात्र परीक्षा, रोजगार, स्पर्धा परीक्षा, पेपरफुटीच्या घटना, आरक्षण आणि विविध प्रश्नांभोवतीचे राजकारण यामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये अस्वस्थता निर्माण होत असल्याचे चित्र आहे.
‘गरिबाचा मुलगा शिक्षण घेऊन पुढे जाण्याचा प्रयत्न करतो; मात्र प्रत्येक टप्प्यावर नवा अडथळा उभा राहतो,’ अशी भावना पालक आणि विद्यार्थ्यांकडून व्यक्त होत आहे.
महागाई की राजकारण? सामान्य माणूस मात्र भरडला जातोय
महागाई, बेरोजगारी, आरक्षण, जातीय राजकारण, शिक्षणातील प्रश्न आणि रोजगाराच्या संधी यावरून राजकीय आरोप-प्रत्यारोप सुरू असतात. मात्र या सगळ्या चर्चेच्या केंद्रस्थानी असलेला सामान्य नागरिक आपल्या घराचा महिन्याचा खर्च कसा भागवायचा, या प्रश्नाशी दररोज झुंजत आहे.
एकीकडे देशाच्या विकासाची चर्चा होते, मोठ्या प्रकल्पांची चर्चा होते; परंतु दुसरीकडे दिवसभर राबून तीन-चारशे रुपये कमावणाऱ्या कामगाराच्या घरातील चूल कशी पेटणार, हा प्रश्नही तितकाच महत्त्वाचा आहे.
‘श्रीमंतांना फरक पडत नाही; सामान्य माणूस मात्र होरपळतोय’
महागाई वाढली की सर्वाधिक परिणाम कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांवर होतो. श्रीमंत व्यक्तीच्या बजेटमध्ये एखाद्या वस्तूची किंमत दहा-पंधरा रुपये वाढली तर फारसा फरक पडत नाही; पण रोजच्या कमाईवर जगणाऱ्या कुटुंबासाठी प्रत्येक रुपया महत्त्वाचा असतो.
आज सामान्य माणूस किराणा दुकानात जाताना यादी घेऊन जात नाही, तर खिशात किती पैसे आहेत हे पाहून वस्तू निवडतो, अशी परिस्थिती निर्माण झाल्याची भावना अनेक नागरिक व्यक्त करीत आहेत.
‘जगायचं तरी कसं?’ हा प्रश्न आता प्रत्येक सामान्याच्या ओठांवर
१२ हजार रुपयांचा पगार, तीन-चार हजारांचे घरभाडे, दोन-अडीच हजारांचे वीजबिल, चार हजारांचा किराणा, त्यानंतर भाजीपाला, दूध, प्रवास, मोबाईल, मुलांचे शिक्षण आणि औषधोपचार—या सगळ्यांचा हिशोब मांडला तर उत्पन्नापेक्षा खर्चच अधिक असल्याचे चित्र समोर येते.
म्हणूनच आज सामान्य माणसाचा एकच सवाल आहे—
‘महागाई अशीच वाढत राहिली तर आम्ही जगायचे कसे?’
लोकशाहीमध्ये सरकार कोणतेही असो, सामान्य नागरिकाला सुरक्षित, सन्मानाने आणि परवडणाऱ्या खर्चात जगण्याचा अधिकार आहे. देशाची अर्थव्यवस्था मजबूत होत असताना त्याचा लाभ शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचतो आहे का, याचा विचार होणे गरजेचे आहे.
लोकशाहीच्या वाटेवर आपण पुढे जात आहोत की सामान्य माणसाच्या प्रश्नांकडे दुर्लक्ष होत आहे, हा निर्णय जनतेनेच करायचा आहे. मात्र आजचा होरपळलेला आवाज स्पष्ट आहे—‘राजकारण नंतर करा; आधी आमच्या घरातील चूल पेटू द्या!’
— RJNEWS 27 मराठी
आपले गाव, आपली बातमी
