कान्हूर मेसाई येथे बिबट–मानव संघर्ष टाळण्यासाठी जनजागृती उपक्रम…
RJNEWS27MARATHI.COM
– ग्रामीण भागातील सत्य उजेडात आणणारी पत्रकारिता
शिरूर तालुक्यातील कान्हूर मेसाई परिसरात गेल्या काही महिन्यांपासून बिबट्यांचे दर्शन वारंवार होत असल्याने ग्रामस्थांमध्ये भीतीचे वातावरण निर्माण झाले आहे. शेतीमध्ये काम करणारे शेतकरी, रात्री उशिरापर्यंत शिवारात राहणारे तरुण, तसेच गावाच्या हद्दीवर राहणाऱ्या नागरिकांना बिबट्यांच्या हालचालींचा प्रत्यक्ष अनुभव येत आहे. यामुळे मानव–बिबट संघर्षाचे प्रमाण वाढण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.
या पार्श्वभूमीवर विद्याधाम माध्यमिक व उच्च माध्यमिक विद्यालय यांनी पुढाकार घेत वनपरिक्षेत्र कार्यालय शिरूर यांच्या सहकार्याने जनजागृती कार्यक्रमाचे आयोजन केले. या उपक्रमाला शेकडो विद्यार्थी, शिक्षक, पालक व ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने उपस्थित राहिले.
तज्ज्ञांचे मार्गदर्शन व प्रत्यक्ष अनुभव
या कार्यक्रमाचे प्रमुख मार्गदर्शन वनपरिक्षेत्र अधिकारी नीलकंठ गव्हाणे यांनी केले. त्यांनी विद्यार्थ्यांशी संवाद साधताना सांगितले की –
“बिबट हा नैसर्गिक साखळीतील महत्त्वाचा दुवा आहे. मात्र, जंगलातील अधिवास कमी होणे, शेतजमिनीत जनावरांचा वावर वाढणे, आणि अन्नसाखळी तुटणे या कारणांमुळे बिबट्या मानव वस्तीकडे आकर्षित होतो. संघर्ष टाळायचा असेल तर लोकांमध्ये जागरूकता आवश्यक आहे.”
यावेळी माणिकडोह बिबट निवारण केंद्राचे प्रोजेक्ट मॅनेजर महेंद्र ढोरे यांनी प्रत्यक्ष घडलेल्या घटनांचे उदाहरण देत ग्रामस्थांना सावधगिरीची सूचना केली. ते म्हणाले –
“रात्री एकटे बाहेर पडणे टाळावे, गुरे-ढोरे सुरक्षित बंदिस्त जागेत ठेवावीत, तसेच मुलांना एकटे खेळायला पाठवू नये. साध्या खबरदारीने मोठे अपघात टाळता येतात.”
वनपरिमंडळ अधिकारी गणेश म्हात्रे, वनरक्षक नारायण राठोड, रेस्क्यू सदस्य हनुमंत कारकूड, आकाश डोळस यांनीही आपले अनुभव सांगत ग्रामस्थांना योग्य मार्गदर्शन केले.
शालेय पातळीवरील उपक्रम : एक प्रेरणादायी पाऊल
या कार्यक्रमामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये वन्यजीव संवर्धनाबाबत जागरूकता निर्माण झाली.
शाळेचे प्राचार्य विनोद शिंदे, संचालक रमेश खर्डे, विद्या विकास मंडळाचे सचिव सदाशिवराव पुंडे, माजी सरपंच बंडू पुंडे, पर्यवेक्षक मनोज धुमाळ, शिक्षक व ग्रामस्थ मोठ्या संख्येने सहभागी झाले.
कार्यक्रमाचे नियोजन तृप्ती डावखर, जयश्री गायकवाड, कविता रेटवडे, सुनीता खर्डे, कविता चौधरी, अर्चना तांबे, अलका मापारी यांनी केले.
सूत्रसंचालन प्रकाश चव्हाण यांनी केले, तर कला शिक्षक दीपक मोरे यांनी उपस्थितांचे आभार मानले. शाळेतर्फे मान्यवरांचा सन्मानही करण्यात आला.
संघर्ष टाळण्यासाठी सूचना
कार्यक्रमात तज्ज्ञांनी पुढील काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या :
- रात्री एकटे शिवारात किंवा जंगलाच्या कडेला फिरणे टाळा.
- शेतातील जनावरांसाठी सुरक्षित गोठ्यांची व्यवस्था करा.
- मुलांना एकटे बाहेर न पाठवता गटाने खेळण्यास प्रोत्साहन द्या.
- गावात बिबट दिसल्यास घाबरून न जाता त्वरित वनविभागाशी संपर्क साधा.
- ग्रामस्थ व विद्यार्थी यांनी वन्यजीवांचे महत्त्व समजून सहअस्तित्वाचा मार्ग स्वीकारावा.
समाजासाठी संदेश
कान्हूर मेसाई येथे झालेला हा उपक्रम फक्त एक शालेय कार्यक्रम न राहता संपूर्ण गावासाठी एक महत्त्वाचा धडा ठरला आहे.
मानव आणि वन्यजीव यांच्यातील संघर्ष टाळण्यासाठी जनजागृती, शिस्तबद्ध वर्तन आणि योग्य उपाययोजना हेच मार्ग आहेत, हा संदेश या कार्यक्रमातून मिळाला.
विद्याधाम विद्यालयाचा पुढाकार इतर गावांसाठीही प्रेरणादायी ठरणार आहे.
